ราชสกุล โสณกุล

ราชสกุล โสณกุลมีต้นกำเนิดมาจาก พระองค์เจ้าชายโสณบัณฑิต ซึ่งเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาล
ที่ 4) ในเจ้าจอมมารดาวาด ประสูติเมื่อวันพุธ เดือน 5 ขึ้น 13 ค่ำ ปีกุน ตรงกับวันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2406

ในสมัยรัชกาลที่ 5 ทรงได้รับสถาปนาเป็น กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิธาดา เมื่อปีเถาะ พ.ศ.2434 เลื่อนเป็นกรมขุนฯ เมื่อปีชวด พ.ศ. 2443 เป็นพันเอกราชองครักษ์ ได้เป็นที่ปรึกษาประจำสถานทูตในประเทศอังกฤษ และอเมริกา ต่อมาเป็นข้าหลวงใหญ่ ประจำมณฑลพายัพ เป็นเสนาบดีกระทรวงมุรธาธร กระทรวงโยธาธิการ และกระทรวงวัง

กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิธาดา สิ้นพระชนม์ในสมัยรัชกาลที่ 6 เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม ปีฉลู พ.ศ.2456 รวมพระชันษา 50 ปี.
( รูปภาพ และบทความคัดลอกจาก พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว: พระเจ้ากรุงสยาม รัชกาลที่ 4, พลาดิศัย สิทธิธัญกิจ เรียบเรียง, พ.ศ. 2547)
พระประวัติพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิชาดา
ประสูติ 2406 ทรงเป็นพระโอรสพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแก่เจ้าจอม มารดาวาด (ท้าวรจันทรบรมธรรมิกภักดี นารีวรคณานุรักษ์)
พระนามเดิม พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต
2419 โสกันต์ แล้วทรงผนวชเป็นสามเณร ณ วัดราชประดิษฐ์ ฯ เดิมทรงรับราชการในออฟฟิศหลวง (กรมราชเลขาธิการ) และทรงเป็น ราชองค์รักษ์
2426 เสด็จไปทรงราชการเป็นผู้ช่วยทูตฝ่ายทหาร ณ สถานทูตกรุงลอนดอน ได้เสด็จร่วมคณะทูตไปเจริญทางพระราชไมตรี ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา
2428 เสด็จกลับมาเข้ารับราชการเป็นราชเลขาธิการฝ่ายต่างประเทศ
2431 เสด็จขึ้นไปทรงบังคับบัญชาข้าราชการฝ่ายทหารพลเรือนในกรุง และ
หัวเมืองเชียงใหม่ ในราชการป้องกันรักษาพระราชอาณาเขตทางเมือง
เชียงใหม่ ต่อกับยางแดง และเงี้ยว
2434 โปรดเกล้า ฯ สถาปนาขึ้นเป็น พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิธาดา
2434 เสนาบดีกระทรวงมุรธาธร สภานายกรัฐมนตรี
2443 เสนาบดีกระทวงโยธาธิการ [ได้ทรงจัดการสร้างทางรถไฟสายนครราชสีมา และเริ่มสร้างสายเพชรบุรี  ทรงจัดวางแบบอย่างกรมเจ้าท่าจัดการรักษา คลองน้ำทั้งปวงในกรุงเทพ ฯ] ทรงช่วยราชการในกรมราชเลขานุการระหว่าง เสด็จพระราชดำเนินยุโรปเสนาบดีกระทรวงคลัง
2443 โปรดเกล้า ฯ สถาปนาเป็นพระเจ้าน้องยาเธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิชาดา
2456 สิ้นพระชนม์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยาลาภพฤฒิยากร ทรงเศกสมรสกับหม่อมเอม ธิดาหลวงวรศักดาพิศาล (เจ้ากรมในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล สุพัฒนาการสวัสดิ์) มีเชื้อสายต่อมาเป็นสกุล “กุณฑลจินดา”
ทรงมีพระโอรสธิดาในหม่อมเอมดังนี้ :
1) ม.จ. หญิงประวาศสวัสดี เศกสมรสกับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครชัยศรีสุรเดช
2) ม.จ. ชายธานีนิวัต ต่อมาได้รับพระราชทานสถาปนาเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัต และ พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร โดยลำดับ เศกสมรสกับประยูร สุขุม
3) พลตรี ม.จ. ฉัตรมงคล เศกสมรสกับพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิงจุไรรัตนศิริมาน ทรงมีบุตร – ธิดาดังนี้
3.1. หม่อมราชวงศ์อายุมงคล โสณกุล (ถึงแก่กรรม) นางอมรา เหรียญสุวรรณ(หย่า)
3.2. พันโท หม่อมราชวงศ์ถวัลย์งมคล โสณกุล  (ถึงแก่กรรม) คุณหญิงสนทนา(หงสกุล) โสณกุล ณ อยุธยา
- หม่อมหลวงธีรเชษฐ โสณกุล
- หม่อมหลวงรัตนมงคล โสณกุล
 
3.3. หม่อมราชวงศ์สุมาลยมงคล (โสณกุล) โชติกเสถียร - นายจุลเสถียร โชติกเสถียร
- นายจิรมงคล โชติกเสถียร  
 - นางศิริมงคล(โชติกเสถียร) จีนะวิจารณะ - นายกฤษฎา จีนะวิจารณะ
- นายศุภมงคล โชติกเสถียร  
3.4. หม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล - นางรัชนี คชเสนี(หย่า)
- หม่อมหลวงมิ่งมงคล โสณกุล  
- หม่อมหลวงอรมงคล โสณกุล
  (ถึงแก่กรรม)
- คุณหญิงบูลย์วิภา(ทองไข่มุกข์)  โสณกุล ณ อยุธยา
- หม่อมหลวงอภิมงคล โสณกุล  
4) ม.จ. หญิงสุมนมาลย์ เศกสมรสกับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครชัยศรีสุรเดช ภายหลัง ม.จ. ประวาศสวัสดี สิ้นชีพ
5) ม.จ. ชายวารเฉลิมฉัตร  
6) ม.จ. ชายนักธัตดารา  
7) ม.จ. ชายรัชฎาภิเศก เศกสมรสกับ ม.จ. พิมพ์รำไพ รพีพัฒน์
8) ม.จ. หญิงสิบพันพารเสนอ  
9) ม.จ. หญิงเสมอภาค  
10) ม.จ. ชายทวีธาภิเศก  
11) พลตรี ม.จ. บูรธาภิเศก เศกสมรสกับ ม.จ. กัลยางคสมบัติ กิติยากร
12) ม.จ. หญิงอภิสิตสมาคม  
กรมขุนพิทยาลาภพฤฒิธาดา ทรงเป็นต้นราชสกุล “ โสณกุล” ได้รับพระราชทานวังเดิมที่ปากคลองตลาด (ปัจจุบันเป็น ร.ร. อำนวยศิลป์) ต่อมาได้รับพระราชทานวังที่ตลาดน้อยแลกกับวังปากคลองตลาด